Zmieniające się warunki społeczne i gospodarcze skutkują potrzebą przygotowania ludzi do radzenia sobie z nowymi wyzwaniami. Najważniejsze jest usunięcie uczucia zagrożenia spowodowanego brakiem umiejętności niezbędnych do wykonywania nowych zadań. Chociaż poziom wykształcenia osób dorosłych rośnie, jest on wciąż niewystarczający, a poziom 85 udziału w kształceniu ustawicznym jest ciągle niższy niż odpowiadające mu standardy międzynarodowe, pomimo tego, że kształcenie ustawiczne stało się warunkiem koniecznym w utrzymaniu zatrudnienia. W porównaniu do innych krajów (Wielka Brytania 45%, Szwecja 54%, Irlandia 22%, Portugalia 13%), poziom udziału dorosłych w kształceniu ustawicznym w Polsce kształtuje się na raczej niskim poziomie 13%. Aby podnieść poziom zatrudnienia wśród dorosłych należy podnieść i dostosować do wymogów rynku pracy poziom ich kwalifikacji zawodowych. Przyczyni się to, równolegle z poprawą regionalnej infrastruktury, do wyższej mobilności zawodowej i geograficznej siły roboczej.

Młodzi ludzie, wkraczający po raz pierwszy na rynek pracy, mają zazwyczaj solidne wykształcenie teoretyczne, ale potencjalni pracodawcy wymagają od nich również praktycznego doświadczenia zawodowego. W rozwiązaniu tego problemu pomoże zorganizowanie młodym ludziom programów praktyk zawodowych pomocnych w nabyciu praktycznych umiejętności i poznaniu specyfiki przyszłego zawodu. Podczas gdy wdrażanie tego Priorytetu ma na celu podniesienie umiejętności i kwalifikacji zawodowych młodzieży i osób dorosłych, poprawa systemu edukacji w perspektywie kształcenia ustawicznego oraz poprawa efektywności instytucji rynku pracy będą realizowane w ramach SPO „Rozwój Zasobów Ludzkich 2004-2006”. Wsparcie dla rozwoju kwalifikacji zawodowych jest komplementarne w stosunku do przedsięwzięć dotyczących ciągłego kształcenia zawodowego wdrażanych w ramach działania 2.3 SPO „Rozwój Zasobów Ludzkich 2004-2006”, których celem jest wzmocnienie umiejętności i kwalifikacji kadry zarządzającej i pracowników przedsiębiorstw.

W celu poprawy sytuacji ekonomicznej rodzin rolniczych powinny zostać stworzone odpowiednie warunki podejmowania przez rolników i ich rodziny dodatkowej działalności. W ramach Działania 2.1 przewidziane jest wsparcie organizacji szkoleń i usług doradczych przygotowujących rolników i domowników do podejmowania dodatkowej działalności zbliżonej do rolnictwa na bazie gospodarstwa rolnego, natomiast w ramach SPO „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich” wspierane będą projekty związane z realizacją inwestycji służących podjęciu przez rolników i domowników dodatkowej działalności zbliżonej do rolnictwa. Wsparcie w postaci szkoleń otrzymają także doradcy rolniczy, natomiast w ramach SPO „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich” wspierana będzie działalność publicznych i prywatnych służb doradztwa rolniczego. Inny problem jest związany z dziećmi z terenów wiejskich i małych miasteczek, które mają istotnie mniejsze możliwości edukacyjne w porównaniu z innymi dziećmi. Ograniczona liczba szkół ponadgimnazjalnych na terenach wiejskich oznacza, że wielu uczniów mających trudną sytuację finansową napotyka bariery w kontynuowaniu nauki na wyższym etapie kształcenia. Nadal zbyt wielu uczniów uczęszcza do szkół zasadniczych zawodowych które nie przygotowują ich do odnoszenia sukcesów zawodowych w przyszłości ponieważ nie kończą się egzaminem maturalnym a w konsekwencji nie pozwalają uczniom na kontynuowanie nauki na poziomie wyższym. Można zauważyć znaczącą różnicę w wynikach nauki pomiędzy uczniami z obszarów wiejskich i miejskich, i różnica ta zwiększa się wraz z kolejnymi etapami kariery szkolnej. Znaczne koszty kształcenia w szkołach wyższych mogą uniemożliwić studentom pochodzącym z obszarów zmarginalizowanych ukończenie podjętej nauki. W celu wyrównania szans na zdobycie wykształcenia przez młodych ludzi pochodzących z obszarów o utrudnionym dostępie do kształcenia, w zakresie tego Priorytetu będą realizowane programy stypendialne. Dodatkowo działania ZPORR w ramach Priorytetu 1 i 3 mające na celu poprawę infrastruktury edukacyjnej, przyczynią się do wyrównania szans edukacyjnych pomiędzy obszarami wiejskimi i miejskimi, podczas gdy działania SPO „Rozwój Zasobów Ludzkich 2004-2006” przyczynią się do wyrównania szans edukacyjnych pomiędzy tymi obszarami poprzez na przykład poprawę jakości kształcenia przedszkolnego i utworzenie wiejskich centrów kształcenia na odległość.

Inną ważną kwestią dotyczącą społeczeństwa polskiego jest zbyt duże zatrudnienie w rolnictwie. Nadwyżki w zatrudnieniu w rolnictwie są widoczne, zwłaszcza na południu kraju. Szacunkowe wielkości wskazują, że wielkość bezrobocia ukrytego wynosi ok. 1 milion osób. Po integracji Polski z UE sektor rolniczy zostanie poddany procesowi restrukturyzacji i w rezultacie przewidywany jest dalszy wzrost bezrobocia. Z tego powodu ZPORR przewiduje działania, w formie szkolenia i doradztwa zawodowego, mające na celu pomoc ludziom planującym zaprzestanie pracy w rolnictwie w znalezieniu pracy poza tym sektorem. Działania planowane w ramach ZPORR przewidują wsparcie osób planujących rozpoczęcie działalności w sektorach pozarolniczych. Ze względu na różnice pomiędzy regionami musi to być ściśle powiązane z całościową strategią rozwoju województwa, a także z działaniami w ramach Priorytetu 3 w ramach ZPORR mającymi na celu stworzenie na terenach wiejskich zatrudnienia poprzez inwestycje infrastrukturalne. Do tej grupy docelowej jest również kierowane wsparcie dla rozpoczynających działalność gospodarczą.

Od momentu otwarcia polskiej gospodarki na gospodarkę rynkową Polska ma do czynienia z sektorami, które trwale przestały być konkurencyjne. Te sektory to w szczególności: przemysł lekki, górnictwo, hutnictwo metali i stali, przemysł chemiczny i stoczniowy. Także inne gałęzie przemysłu nie są w stanie sprostać konkurencji na wspólnym europejskim rynku. Procesy restrukturyzacyjne spowodują zwalnianie znacznej liczby ludzi. Przeciwdziałać temu będą doradztwo zawodowe i szkolenia mające na celu przekwalifikowanie pracowników zagrożonych utratą pracy.

Wsparcie, o którym mowa będzie ściśle powiązane z działaniami planowanymi w ramach Priorytetu 3 ZPORR, mającymi na celu tworzenie miejsc pracy na obszarach restrukturyzacji przemysłu poprzez inwestycje infrastrukturalne. Wsparcie dla rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej jest również kierowane do tej grupy docelowej.

Promocja samozatrudnienia jest jednym z najważniejszych zadań w perspektywie nadchodzących lat. Poza barierami administracyjnymi i trudnym dostępem do finansowania dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) kolejną przeszkodą okazuje się być ograniczony dostęp do wiedzy na temat tego jak założyć i prowadzić firmę. Kompleksowe wsparcie dotyczące zakładania własnej działalności gospodarczej, którego celem jest promocja przedsiębiorczości, składa się z poradnictwa, szkoleń, zindywidualizowanych usług doradczych i szkoleniowych (coaching) i dotacji w pierwszych miesiącach prowadzenia działalności. Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw w ramach Działania 3.4 ma charakter komplementarny ponieważ rozwija istniejące przedsiębiorstwa wzmacniając ich żywotność i zdolność do tworzenia miejsc pracy poprzez wsparcie inwestycyjne i usługi doradcze. Taka interwencja jest powiązana z działaniami planowanymi w ramach SPO „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, lata 2004-2006”. SPO „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, lata 2004-2006” zawiera działania skupiające się na doradztwie i znacznym wsparciu inwestycyjnym dla MSP. Promocja przedsiębiorczości będzie uzupełniana poprzez wzmacnianie innowacyjności lokalnych i regionalnych przedsiębiorstw przez współpracę pomiędzy sektorem badawczo-rozwojowym (B+R) a gospodarką w celu umożliwienia transferu wiedzy i szybszego postępu technologicznego. Brak silnych powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami a sferą badawczorozwojową jest jedną z przyczyn, dla których potencjał obu tych sfer nie jest wykorzystany do poszukiwania i wprowadzania w życie nowych rozwiązań poprawiających stan konkurencyjności gospodarki. Wyzwanie polega na umożliwieniu przedsiębiorstwom dostępu do zasobów ludzkich sektora badawczo-rozwojowego i zwiększenia w ten sposób zdolności przedsiębiorców do wdrażania rozwiązań innowacyjnych. Działanie to stanowi uzupełnienie współpracy pomiędzy szkolnictwem wyższym a przedsiębiorstwami w ramach Działania 2.3 SPO „Rozwój Zasobów Ludzkich 2004-2006”, która ułatwi uczestnictwo kadry zarządzającej 87 i pracowników w kontynuowaniu kształcenia na poziomie wyższym i w szkoleniach. Jest ono również uzupełnieniem działań wdrażanych w ramach SPO „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, lata 2004-2006”. SPO „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, lata 2004-2006” wspiera działania mające na celu zarówno poprawę warunków prowadzenia działalności gospodarczej poprzez zapewnienie odpowiedniej infrastruktury, jak i wzmocnienie współpracy pomiędzy sferą badawczo-rozwojową (B+R) a gospodarką poprzez projekty inwestycyjne.

W realizację niniejszego Priorytetu w ramach ZPORR zostaną zaangażowane środki EFS, środki budżetu państwa oraz środki prywatne.